e-Serbest meslek makbuzu (e-SMM) nasıl kesilir?

Elektronik serbest meslek makbuzu, kağıt makbuzun elektronik hâlidir. İçeriği ve hukuki sonucu aynıdır, sadece dijital ortamda düzenlenir. Bu yazıda başvurudan ilk makbuza kadar bütün adımları ve üç farklı müşteri için makbuzda hangi rakamların yazacağını anlattık.

e-SMM zorunlu mu?

Serbest meslek erbabı için e-SMM uygulaması zorunludur. Yeni mükellef olanların da faaliyete başladıktan sonra kanunda belirtilen süre içinde uygulamaya geçmesi gerekir. Süre ve kapsam zaman zaman değiştiği için güncel durumu GİB'den veya mali müşavirinizden teyit edin.

e-SMM başvurusu nasıl yapılır?

Önce bağlı olduğunuz vergi dairesinde serbest meslek mükellefiyetinin açılmış olması gerekir. Mükellefiyet açma adımlarını freelancer vergi öder mi yazısında anlattık. Ardından e-SMM'yi kullanmanın üç yolu vardır:

Başvuru e-imza veya mali mühürle ya da İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden yapılabilir. Başvuru onaylanıp aktivasyon tamamlandıktan sonra makbuz kesmeye başlarsınız. Ekranlar ve yöntemler zamanla değişebilir; güncel süreci GİB'den veya mali müşavirinizden teyit edin.

e-SMM ne zaman düzenlenir?

Serbest meslek makbuzunda tahsil esası geçerlidir: makbuz parayı aldığınız anda düzenlenir. İşi bitirmeniz tek başına makbuz kesmeyi gerektirmez; ödemeyi almanız gerekir. Ay sonunda tahsil edilmemiş işler o ayın kazancına girmez. Avans aldıysanız, avansı aldığınız gün o tutar için makbuz kesilir.

Makbuzda neler yer alır?

Tarih, sizin ve müşterinizin bilgileri (vergi numarası veya TC kimlik numarası), hizmetin açıklaması, brüt ücret, varsa stopaj, KDV ve tahsil edilen net tutar. Hizmet açıklamasını somut yazın: “Web sitesi geliştirme, Ekim ayı” gibi bir açıklama, “Hizmet bedeli”nden çok daha iyidir; yıllar sonra bir incelemede hangi işin karşılığı olduğu anlaşılır.

Üç müşteri, üç makbuz

Aynı 25.000,00 TL'lik iş için müşterinin kim olduğuna göre makbuzdaki rakamlar değişir:

Müşteri Türkiye'deki bir şirket
Brüt ücret25.000,00 TL
Stopaj (%20)-5.000,00 TL
Net ücret20.000,00 TL
KDV (%20)+5.000,00 TL
Tahsil edilen25.000,00 TL
Müşteri bireysel bir kişi
Brüt ücret25.000,00 TL
Stopaj (%20)yok
Net ücret25.000,00 TL
KDV (%20)+5.000,00 TL
Tahsil edilen30.000,00 TL
Müşteri yurt dışında (hizmet ihracı)
Brüt ücret25.000,00 TL
Stopaj (%20)yok
Net ücret25.000,00 TL
KDV (%20)istisna (302)
Tahsil edilen25.000,00 TL

Müşteriyle net anlaştıysanız: netten brüte

Bir şirketle “elime 20.000,00 TL geçsin” diye anlaştıysanız makbuza 20.000,00 TL yazamazsınız; şirket bunun üzerinden stopaj keser ve elinize daha az geçer. Brüt ücreti bulmak için net tutarı (1 − stopaj oranı) ile bölün:

Anlaşılan net ücret20.000,00 TL
Brüt ücret (20.000,00 TL ÷ 0,8)25.000,00 TL
Stopaj (%20)-5.000,00 TL
KDV (%20)+5.000,00 TL
Şirketin ödeyeceği toplam25.000,00 TL

Bu hesabı her seferinde elle yapmak yerine serbest meslek makbuzu hesaplama aracındaki “Netten hesapla” seçeneğini kullanabilirsiniz.

Adım adım: e-SMM nasıl kesilir?

  1. Ödemenin geldiğini kontrol edin. Makbuz tahsilat anında kesilir; hesaba geçmeyen bir ödeme için makbuz kesmeyin.
  2. Sisteme girin. GİB portalına veya entegratörünüzün paneline giriş yapıp yeni makbuz oluşturma bölümüne geçin.
  3. Müşteri bilgilerini girin. Şirketse vergi numarası ve unvanı, bireyse TC kimlik numarası ve adı. Yurt dışındaki müşteri için ülke ve şirket bilgilerini yazın.
  4. Hizmeti ve brüt ücreti yazın. Açıklamayı somut tutun; tutar her zaman brüt ücrettir.
  5. Stopaj ve KDV seçeneklerini işaretleyin. Yukarıdaki üç örnekten hangisine uyduğunuza göre seçin. Yurt dışı müşteri için KDV istisnasını (302) seçin.
  6. Kontrol edip onaylayın. Sistem tutarları hesaplar; tahsil edilen tutarın hesabınıza gelen tutarla tuttuğunu kontrol edin.
  7. Müşteriye iletin ve kaydedin. Makbuz elektronik olarak iletilir. Stopajlı makbuzları ayrıca not edin; yıl sonunda beyannameye yazılacak stopaj listesi bunlardan oluşur.

Stopaj hangi durumda kesilir?

Karşı taraf vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir şirket veya kurumsa brüt tutar üzerinden %20 stopaj keser ve sizin adınıza vergi dairesine öder. Müşteriniz bireysel bir kişiyse stopaj kesilmez. Yurt dışındaki firmalar da Türkiye'de stopaj yapmaz. Kesilen stopajlar yıl sonunda gelir vergisinden düşülür; fazlası iade edilir. Bkz. stopaj iadesi.

Sık yapılan hatalar

Fatura mı makbuz mu?

Faaliyetiniz ticari kazanç kapsamındaysa makbuz değil fatura düzenlersiniz. Ayrımı fatura mı makbuz mu yazısında anlattık.

Avans ve parça parça ödeme

Bir projenin bedeli birkaç parça halinde ödeniyorsa, her parça hesabınıza geçtiği gün o parça için ayrı makbuz kesilir. Örneğin bir şirketle toplam 50.000,00 TL brüt ücretle anlaştınız; yarısını işe başlarken avans olarak, yarısını teslimde alacaksınız. İlk 25.000,00 TL geldiğinde ilk makbuzu, kalan 25.000,00 TL geldiğinde ikinci makbuzu kesersiniz. İki makbuzda da stopaj ve KDV ayrı ayrı hesaplanır.

Sık sorulan sorular

Kağıt makbuz kesebilir miyim?

Serbest meslek erbabı için e-SMM zorunludur. Kağıt makbuz ancak sistemin geçici olarak kullanılamadığı gibi istisnai durumlarda gündeme gelir; bu durumda ne yapılacağını müşavirinize sorun.

Aynı müşteriye ay içinde birkaç ödeme yaptıysa her biri için ayrı makbuz mu?

Her tahsilat için makbuz düzenlenir. Ödemeler farklı günlerde geldiyse her biri için ayrı makbuz kesilir.

Platformlardan (Upwork, Fiverr) gelen ödemeler için makbuzu kime keserim?

Yurt dışındaki müşteri adına düzenlenir; stopaj olmaz. Çok sayıda küçük siparişte uygulanan yöntemleri Fiverr ve Upwork sayfalarında anlattık.

Müşteri makbuzdaki stopajı kesmedi, ne olur?

Şirket müşterinin stopajı kesip yatırması kendi sorumluluğudur. Tamamını size ödediyse durumu müşterinizle ve müşavirinizle konuşun; makbuzdaki rakamlarla yapılan ödeme uyuşmalıdır.

Makbuzları ne kadar süre saklamalıyım?

Elektronik makbuzlar sistemde saklanır, ama kendi arşivinizde de tutmanız önerilir. Vergi incelemesinde istenebilecekleri için kanunda belirtilen süre boyunca saklayın.

Bunlar da işinize yarayabilir

Tüm araçlar · Vergi rehberi

Kaynaklar

2026 yılı mevzuatına göre hazırlanmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.