Freelancer fatura mı makbuz mu keser?

Belirleyici olan kazancın türü: serbest meslek kazancı mı, ticari kazanç mı?

Serbest meslek kazancı

Sermayeden çok kişisel emeğe, bilgiye ve uzmanlığa dayanan, bir işverene bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına yapılan işler serbest meslek faaliyetidir. Yazılım geliştirme, tasarım, çeviri ve danışmanlık genellikle bu kapsamda değerlendirilir. Bu durumda düzenlenen belge serbest meslek makbuzudur.

Ticari kazanç

Faaliyet kişisel emekten çok organizasyona, sermayeye veya ürün satışına dayanıyorsa ticari kazanç söz konusu olur. Ekip çalıştıran ajanslar, hazır ürün veya lisans satanlar buna örnektir. Ticari kazançta düzenlenen belge faturadır.

Sınır her zaman net değildir. Aynı kişi hem serbest meslek hem ticari faaliyet yürütüyor olabilir. Mükellefiyet açarken bu tespiti mali müşavirinizle yapmanız gerekir; belge türü, defter düzeni ve stopaj bu tespite bağlıdır.

En önemli fark: stopaj

Serbest meslek makbuzunda, karşı taraf vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir şirket veya kurumsa brüt tutar üzerinden %20 stopaj keser ve sizin adınıza vergi dairesine yatırır. Faturada böyle bir kesinti yoktur. Bu yüzden aynı tutar için elinize geçen para farklı olur. Hesabı serbest meslek makbuzu hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Aynı iş, üç farklı belge: elinize ne geçer?

KDV hariç 10.000,00 TL'lik bir iş düşünelim. KDV oranı %20, stopaj %20.

Makbuz, müşteri bir şirket
Brüt ücret10.000,00 TL
Stopaj (şirket keser, vergi dairesine öder)-2.000,00 TL
KDV (siz beyan edip ödersiniz)+2.000,00 TL
Hesabınıza geçen10.000,00 TL
Makbuz, müşteri bir birey
Brüt ücret (stopaj yok)10.000,00 TL
KDV+2.000,00 TL
Hesabınıza geçen12.000,00 TL
Fatura (ticari kazanç)
Hizmet bedeli (stopaj yok)10.000,00 TL
KDV+2.000,00 TL
Hesabınıza geçen12.000,00 TL

Şirkete kesilen makbuzda hesabınıza 2.000,00 TL daha az para geçer, ama bu para kaybolmaz: sizin adınıza peşin ödenmiş gelir vergisidir ve yıl sonunda beyannamede düşülür. Hesaplanan verginiz daha azsa fark iade edilir; bkz. stopaj iadesi. KDV her durumda sizin geliriniz değildir; ertesi ay beyan edip ödersiniz.

Danışmanlık, etüt ve proje gibi bazı hizmetlerde, müşteri büyük bir şirket ya da kamu kurumuysa KDV'nin bir kısmını da müşteri keser (KDV tevkifatı). Bu durumda hesabınıza geçen tutar daha da azalır; hesap için KDV tevkifatı hesaplama aracına bakın.

Mesleğe göre örnekler

Ne zaman düzenlenir?

Serbest meslek makbuzu tahsilat anında düzenlenir; yani parayı aldığınızda. Faturada ise esas olan teslim veya hizmetin yapılmasıdır ve belge genellikle işin tamamlanmasından sonraki süre içinde düzenlenir. Bu fark, gelirin hangi yıla ait sayılacağını da etkiler.

Kağıt mı, elektronik mi?

Serbest meslek erbabı için elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) uygulaması yaygınlaşmıştır ve genel olarak zorunludur. Ticari kazanç sahiplerinde ise ciro ve faaliyet türüne göre e-fatura veya e-arşiv fatura yükümlülüğü doğar. Güncel zorunluluk sınırları için mali müşavirinize danışın.

KDV her ikisinde de var

Belge türü ne olursa olsun, istisna kapsamında değilseniz KDV hesaplanır ve beyan edilir. Tutarı KDV hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yurt dışındaki müşteriye makbuz mu fatura mı?

Belge türü yine faaliyetinize göre belirlenir; serbest meslek erbabıysanız makbuz düzenlersiniz. Yurt dışındaki şirket stopaj kesmez. Şartlar sağlanırsa KDV de hesaplanmaz; bkz. yurt dışına hizmette KDV istisnası.

Müşteri benden fatura istiyor ama ben makbuz kesiyorum, sorun olur mu?

Serbest meslek makbuzu da müşterinin gider yazabileceği resmi bir belgedir. Müşteriye stopaj kesmesi gerektiğini hatırlatın; bazı şirketlerin muhasebesi bunu “fatura” diye adlandırır.

Brüt mü net mi anlaşmalıyım?

Mutlaka konuşun. “10.000 TL” diye anlaşıp bunun brüt mü net mi olduğunu belirlememek, şirket müşterilerde elinize geçen tutarı %20 değiştirir. Netten brüte çevirmek için serbest meslek makbuzu hesaplama aracını kullanın.

Hem makbuz hem fatura kesebilir miyim?

İki farklı faaliyetiniz varsa (örneğin müşteriye özel hizmet ve hazır ürün satışı) her biri kendi belge düzenine tabi olabilir. Bu, defter ve beyanname düzenini de etkiler; müşavirinizle kurgulayın.

Bunlar da işinize yarayabilir

Tüm araçlar · Vergi rehberi

Kaynaklar

2026 yılı mevzuatına göre hazırlanmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.